’n Vrou met ’n vaste plek in jag en sportskiet

In ’n omgewing waar jag en sportskiet dikwels steeds as ’n oorwegend manlike ruimte gesien word, is Telani van der Walt se verhaal ’n sterk herinnering dat vroue nie net plek het in die veld en op die skietbaan nie, maar ook met vaardigheid, verantwoordelikheid en toewyding kan deelneem.

Telani se pad met skiet het reeds in 2010 begin. Teen 2014 het sy aan kompetisies begin deelneem, en in 2016 het sy by Kaapjag aangesluit om haar toegewyde jagter- en sportskutstatus te bekom. Wat aanvanklik as blootstelling aan jag en sportskiet begin het, het mettertyd ontwikkel in ’n volwaardige deelname aan ’n gemeenskap waar gedeelde belangstelling, opleiding en gereelde betrokkenheid sentraal staan.

Waar haar Kaapjag-reis begin het

Volgens Telani was dit haar man Jaco wat haar aan jag en sportskiet bekendgestel het. Sy vertel dat sy dit van die begin af geniet het — die uitdaging van kompetisies, die bevrediging van goeie tellings, en die voorreg om tyd in die natuur deur te bring. Omdat sy as een van drie dogters in die dorp grootgeword het, was haar blootstelling aan jag en sportskiet beperk. Nadat sy Jaco in 2010 ontmoet het, het hy haar leer skiet, haar gemotiveer en steeds ondersteun. Vir haar is dit besonders dat hulle hierdie belangstelling as man en vrou kan deel, en dat hy nou ook hulle dogtertjie leer skiet.

Deel van ’n groeiende gemeenskap

Haar betrokkenheid by Kaapjag het ook oor die jare gegroei.Aanvanklik het sy net aan senterslagkompetisies deelgeneem, maar later het randslagkompetisies bygekom. Vandag neem hulle as gesin deel aan skietdae waar senterslag, randslag en handwapen geskiet word. Vir Telani lê daar groot waarde daarin om deel te wees van ’n gemeenskap waar mense dieselfde belangstelling deel. Sy merk ook op dat daar toenemend moeite gedoen word om vroue en kinders welkom te laat voel en by die sport te betrek.

Vroue hoort ook op die baan en in die veld

Wanneer sy oor die rol van vroue in jag en sportskiet praat,is haar standpunt eenvoudig en duidelik: daar is geen rede waarom vroue nie aan sportskiet kan deelneem of kan jag nie. Sy beskryf dit as ’n uitdagende en vervullende sport waarin ’n mens oor ’n lang tydperk kan groei, en sy vind dit bemoedigend dat meer vroue deesdae aan sportskiet deelneem. Tog erken sy dat dit aanvanklik iets was om aan gewoond te raak om dikwels een van min vroue op die skietbaan te wees, of selfs die enigste vrou in die jagkamp.

Toegewyde status: meer as net administrasie

Vir Telani is haar toegewyde jagter- en sportskutstatus iets waarop sy trots is. Sy beskou dit nie bloot as ’n administratiewe vereiste nie,maar as iets wat deur gereelde deelname, opleiding en betrokkenheid in stand gehou moet word. Sy het haar opleiding vir beide statusse kort na mekaar voltooi en hou dit jaarliks in stand deur ’n kombinasie van jag- en sportskietaktiwiteite.

Opleiding en gereelde oefening is vir haar kernbelangrik. Sy glo dat goeie opleiding en gereelde deelname selfvertroue en vaardigheid kweek— iets wat sy as een van die hoekstene van verantwoordelike vuurwapeneienaarskap beskryf. Om haar vaardighede skerp te hou, oefen sy gereeld en neem sy deel aan aktiwiteite. Die .22 speel veral ’n groot rol in haar oefening, omdat dit lekker én meer ekonomies is as senterslaggewere.

Wat dit beteken om werklik toegewyd te wees

Telani se begrip van “toegewyde” deelname strek veel verder as net lisensievoordele of minimum vereistes. Vir haar beteken dit om werklik verbind te wees tot ’n doelwit — om tyd, energie en aandag daaraan te gee. Dit sluit in die laai van ammunisie wat goed in jou wapen presteer, gereelde oefening op die skietbaan, voorbereiding vir ’n jagtog, etiese jag in die veld, en die verwerking en genieting van die vleis daarna.

Etiese jag en verantwoordelike bewaring

Haar siening oor etiese jag is prakties en respekvol. Sy beskryf etiese jag as die jag van ’n dier in sy natuurlike habitat, waar die dier ’n billike kans op oorlewing het. Die keuse van ’n geskikte wapen vir die terrein en spesie is vir haar belangrik, net soos selektiewe skiet, respek vir die dier, en waardige gedrag in die veld en in die kamp.

Sy sien ook jag en bewaring as twee begrippe wat saam kan werk. Volgens haar speel jag ’n integrale rol in wildbestuur deur getalle te beheer, spesifieke individue uit populasies te verwyder, werk te skep en inkomste op plase te genereer — wat dit vir grondeienaars lonend maak om wild aan te hou.

Goeie voorbereiding begin lank voor die jagtog

Voorbereiding is vir Telani ’n belangrike deel van verantwoordelike jag. Dit beteken om korrekte ammunisie te herlaai, op die skietbaan te oefen, toerusting na te gaan, goed te beplan en deursigtig met die grondeienaar te kommunikeer oor watter diere gejag mag word. Sy beklemtoon ook die belang daarvan om binne jou eie beperkinge te bly — byvoorbeeld deur net op afstande te skiet waarmee jy gemaklik is.

Herinneringe uit die jagveld

Haar jagervaringe het vir haar verskeie kosbare herinneringe gegee. Haar heel eerste bok was ’n springbok in Namibië, met Jaco langs haar in die veld. Later het sy in Natal ’n pragtige rietbok geskiet, en in Julie 2024 kon sy op haar verjaarsdag ’n njala in Zoeloeland jag — ’n ervaring wat vir haar besonder spesiaal was.

Humor, familie en die unieke bydrae van vroue

Telani glo vroue bring ook iets besonders na die jagveld en skietbaan. Met ’n glimlag sê sy daar is “nie ego’s betrokke” wanneer vroue deelneem nie, en voeg tong-in-die-kies by dat die etes in die jagkamp ook heelwat meer gebalanseerd is wanneer die vroue saamgaan.

Daar is ook ligter oomblikke wat vir haar uitstaan. By een skietdag, waar sy die enigste vrou op die baan was, het die baanoffisier telkens aangekondig: “Menere, die baan is veilig.” Nadat Telani met ’n knipoog gevra het of sy ook mag vorentoe gaan, het die volgende aankondiging verander na: “Menere… en dame… die baan is veilig.”

Nog ’n besondere oomblik was toe hulle driejarige dogtertjie tydens ’n CHASA-randslagkompetisie gevra het: “Wanneer is dit my beurt?” Daarna kon sy met haar pa se hulp vir die eerste keer met ’n .22 skiet.

Vir Telani is jag en sportskiet dus nie net ’n individuele belangstelling nie, maar ook iets wat as gesin gedeel kan word — met humor, ondersteuning, leergeleenthede en herinneringe wat saam gebou word.

 Selfvertroue groei deur deelname

Een van die groot lesse wat jag en sportskiet haar geleer het, is om ’n slegte skoot te aanvaar en dan daarop te fokus om die volgende skoot te verbeter. Sy onthou ook ’n jag in Aberdeen waar sy alleen uitgesit is en twee springbokke met twee goeie skote kon skiet — ’n ervaring wat baie vir haar selfvertroue beteken het.

Haar raad aan ander vroue

Vir vroue wat belangstel in jag of sportskiet, maar onseker is waar om te begin, is Telani se raad eenvoudig: reik uit na jagters, gaan met ’n oop gemoed om te leer, sluit aan by ’n aktiewe klub of vereniging, belê in goeie praktiese opleiding en oefen gereeld.

Een van die belangrikste lesse wat die jagveld haar al geleer het, is om opportunisties te wees — om te neem wat die veld vir jou gee. Dit is ook ’n waardevolle boodskap vir ander vroue wat hul plek in jag en sportskiet wil inneem: begin waar jy is, leer uit elke geleentheid, en bou jou selfvertroue stap vir stap.

Sy glo verenigings soos Kaapjag kan meer vroue betrek deur skietdae te reël wat gesinsdeelname aanmoedig en onervare skuts akkommodeer. Vir Telani is dit belangrik dat vroue nie huiwer om deel te neem nie, maar ook ander vroue saamnooi na skiet- en jagaktiwiteite.

Vrouemaand as geleentheid vir bewustheid

Vir Telani is Vrouemaand ’n ideale tyd om bewustheid te skep oor die teenwoordigheid van vroue in jag en sportskiet, en om die sport aan nuwe vrouedeelnemers bekend te stel. Haar boodskap aan ander Kaapjag-vroue is om nie te huiwer om deel te neem nie, en om ook ander vroue saam te nooi na skiet- en jagaktiwiteite.

Leersaam, groei en samesyn

As sy haar Kaapjag-reis in drie woorde moet beskryf, kies sy: leersaam, groei en samesyn. Dit som haar verhaal goed op — ’n verhaal van ’n vrou wat met toewyding, respek en selfvertroue haar plek in die veld, op die skietbaan en binne die Kaapjag-gemeenskap inneem.

‍